Er zit iets vreemds aan een IPA die na drie maanden nog fris ruikt. Je verwacht bij die stijl al snel dat hoparoma's vervagen, dat er oxidatie optreedt, dat de citrus verandert in iets stroperigs.
▶Inhoudsopgave
▶Inhoudsopgave
Maar sommige brouwerijen slagen erin die frisheid vast te houden — en dat verdient aandacht.
De Dutch Beer Challenge van dit jaar liet zien dat Nederland qua IPA's niet alleen meedoet, maar écht meespeelt. Ik heb er een paar uitgepikt die me zijn bijgebleven. Niet omdat ze de meeste prijzen wonnen, maar omdat ze iets deden wat ik zeldzaam vind: ze voelden als een bewuste keuze, niet als een poging om in een categorie te passen.
Wat maakt een Nederlandse IPA nu echt goed?
We hebben in Nederland honderden brouwerijen die een IPA op de markt brengen.
De meeste volgen hetzelfde script: tropisch fruit, zoete moutbasis, laag koolzuur, troebel. Het smaakt vaak goed, maar na de tweede fles weet je niet meer welke je dronk. De brouwerijen die me aanspreken, zijn de afwijkers. Die kiezen bewust voor bitterheid waar je een ander iets zachter zou verwachten, of juist voor helderheid in een wereld die troebel belooft.
Wat me opvalt is dat de beste IPA's van dit jaar niet per se de meest complexe zijn. Soms is het juist de eenvoud die trekt. Een IPA die weet wat hij is, zonder zich te moeten verantwoorden aan elke trend die voorbijkomt.
De IPA's die me raakten
Hooglander DDH Double IPA
Hooglander Bier uit Aarle-Rixtel — een plek waar je niet snel aan denkt als je het over craft bier hebt — bracht een Double IPA die me deed stoppen. DDH betekent Dry Hopped Dus Dat Is Veel Hop, en dat merk je.
De bitterheid is aanwezig zonder te bijten, en de fruitige tonen — denk aan mango en passievrucht — komen niet uit een siroop maar uit de hop zelf. Dat is het verschil tussen een brouwer die kiest en één die toevoegt. Eerlijk gezegd vond ik dit verrassender dan de prijs die het kreeg.
Uiltje — Hats, Hops & Warm Socks
Een gouden medaille is mooi, maar dit bier zou in een internationale blindproef ook opvallen.
De houdbaarheid is bovendien opmerkelijk: ik heb een fles twee maanden na de brouwdatum nog geopend, en de aroma's waren nog steeds levendig. Dat zegt iets over de kwaliteit van de grondstoffen en het brouwproces. Uiltje uit Haarlem doet wat ze altijd doen: ze brouwen met een knipoog, maar onder de humor zit serieuze kennis.
Hun Hazy IPA — ze noemen het zelf "Hats, Hops & Warm Socks" — is zacht, fruitig, en heeft die typische New England troebelheid. Maar wat het onderscheidt is de afwerking.
Oedipus — de stille kracht
Waar veel NEIPA's zoet afsluiten, heeft deze een droogtere, bijna minerale finish.
Alsof de brouwer dacht: "We gaan niet de makkelijke weg op." Dat vind ik trouwens het kenmerk van een goede onafhankelijke brouwerij: de neiging om af te wijken precies op het moment dat de verwachting het hoogst is. Oedipus uit Amsterdam won twee gouden medailles, en dat verbaast me niet. Ze brouwen al jaren bieren die evenwichtig zijn zonder saai te worden, zoals je ook merkt als je vijf Hollandse saisons gaat proeven. Hun IPA-aanbod — ik heb meerdere varianten van dit jaar geproeft — heeft altijd datzelfde kenmerk: een hopintensiteit die je niet overweldigt, maar uitnodigt.
De geur vertelt je al wat je kunt verwachten, en de smaak levert. Iets wat ik bij Oedipus opmerk, en wat ik zelden bij grotere merken zie, is consistentie.
Niet dat elke fles identiek is — dat zou juist saai zijn — maar de handtekening is herkenbaar. Dat komt door een brouwproces waarbij de brouwer kiest, niet de markt. Laten we het hebben over alcoholvrij.
Fun House Non-Alcoholic NEIPA van vandeStreek
Ik ben geen voorstander van de hype rondom non-alcoholic craft — te veel brouwerijen zien het als een verplicht nummer. Maar vandeStreek's Fun House is anders.
Het is een NEIPA die je bij craftbieren van Amsterdamse brouwerijen blind proeven niet meteen als alcoholvrij zou identificeren. De body is verrassend vol, de fruitige aroma's zijn aanwezig, en de bitterheid is subtiel maar reëel. Dit is een bier dat gericht is op mensen die kiezen om geen alcohol te drinken, zonder dat ze het gevoel krijgen dat ze iets missen. En dat is lastiger dan het lijkt.
Wat de prijzen niet vertellen
De Dutch Beer Challenge is een mooie gelegenheid, maar prijzen zeggen niet alles. Bavaria Pilsener won de Mitra Award als beste bier van Nederland, en daar zit een ironie in.
Bavaria is geen onafhankelijke brouwerij; het is een groot merk dat door Royal Swinkels wordt gebrouwen. Dat ze een uitstekende pilsener maken, valt niet te ontkennen. Maar of dat het "beste bier van Nederland" maakt, is een andere vraag.
Exclusiviteit zit hem niet in de schaarste, maar in de keuze van de brouwer om af te wijken van de massa.
En dat zie je bij de kleinere merken — bij Oedipus, bij Hooglander, bij Uiltje — veel sterker dan bij de grote spelers. Niet omdat de grote brouwerijen slecht werk leveren, maar omdat hun keuzes vaak door marktanalyse worden gestuurd, niet door smaak. Wat me ook opvalt: de IPA-categorie groeit, maar de diversiteit binnen die categorie groeit niet mee.
Te veel brouwerijen maken varianten op hetzelfde thema. De winnaars van dit jaar onderscheiden zich juist omdat ze een eigen pad kozen, in plaats van het padje te volgen dat de markt al had gebaand.
Drink tips voor thuis
Als je deze bieren thuis wilt drinken, een paar praktische aanbevelingen. Serveer een IPA altijd tussen de 7 en 10 graden — te koud en je proeft de hop nauwelijks, te warm en de alcohol domineert.
Gebruik een glas met een brede opening, bij voorkeur een tulipglas, zodat de aroma's zich kunnen ontwikkelen. En hier is iets wat ik vaak zie: mensen bewaren IPA's te lang. Een IPA is geen Barley Wine. Drink hem binnen twee tot drie maanden na de brouwdatum.
De hoparoma's zijn het meest levendig wanneer het bier jong is. Een IPA die na drie maanden nog fris ruikt, verdient een plekje in je koelkast. Maar een die oxideert na een week — gooi je beter direct weg.
Waar ik uit blijven hangen
De Nederlandse IPA-scene is volwassener geworden. De eerste golf van craft bier was vaak een reactie op het bestaande — een tegenbeweging.
Wat ik nu zie, is dat brouwerijen zoals Oedipus, Uiltje en Hooglander niet meer reageren op de markt, maar hun eigen taal spreken. En dat is precies wat goed bier maakt: niet een antwoord op een trend, maar een keuze die je zelf hebt gemaakt. De beste craftbieren voor bij de BBQ van 2024 zijn niet de bieren met de meeste likes op Instagram, of de hoogste Untappd-scores. Het zijn de bieren waarvan je denkt: "Dit heeft iemand gemaakt die wist wat hij wilde." En dat, uiteindelijk, is wat ik zoek.
Veelgestelde vragen
Welke Nederlandse IPA's hebben me echt onder de indruk?
Ik heb een aantal Nederlandse IPA's ontdekt die me echt hebben geraakt.
Wat maakt een Nederlandse IPA zo bijzonder?
Brouwerijen zoals Hooglander en Uiltje onderscheiden zich door een bewuste keuze voor smaak, in plaats van blindelings te volgen wat 'in' is. Ze bieden bijvoorbeeld een subtiele bitterheid of een heldere afdroning, wat een verfrissende verandering is.
Wat is de houdbaarheid van een goede IPA?
De beste Nederlandse IPA's zijn vaak verrassend eenvoudig in hun smaakprofiel, zonder zich te moeten verantwoorden aan trends. Ze zijn vaak gericht op de pure hoparoma's, zoals mango en passievrucht, die direct uit de hop zelf komen, in plaats van via siroop. Dit zorgt voor een authentieke en frisse smaakbeleving. Sommige Nederlandse IPA's, zoals die van Uiltje, verrassen door hun lange houdbaarheid.
Wat is de uitslag van de Dutch Beer Challenge 2024?
Ik heb een fles twee maanden na de brouwdatum nog geopend en de aroma's waren nog steeds levendig, wat duidt op een hoogwaardige kwaliteit van de grondstoffen en het brouwproces.
Welke IPA's vind je minder goed?
De Dutch Beer Challenge 2024 heeft verschillende brouwerijen erkend. Uiltje Brewing Company won twee gouden en één bronzen medaille, terwijl Oedipus Brewing twee gouden en één bronzen medaille behaalde. Ook Brouwerij 't IJ en Royal Swinkels scoorden met zilver en brons.
Veel IPA's volgen een standaard recept met tropisch fruit, zoete mout en laag koolzuur, wat na de tweede slok niet meer zo memorabel is. Ik zoek juist naar brouwerijen die afwijken van dit patroon, bijvoorbeeld door een duidelijke bitterheid of een heldere afdroning, en die hun eigen identiteit hebben.